Home                        Titels presentaties                        CV                        Opdrachtgevers                        Publicaties                        Contact                        Activiteiten            

U wilt Willy Atema,
kunsthistorisch bureau Kunst en Kunde
inschakelen,
want ...

Kunst! Vaak adembenemend mooi, zeer interessant, vaardig geschilderd, misschien vol vraagtekens voor u maar desondanks bijzonder relevant! Kunstenaars hebben op heel veel verschillende manieren de wereld vastgelegd, hun visie daarop gegeven. Wat kunnen we ervan leren, hoe kan het ons inspireren? Het kan u motiveren met een andere blik naar uw dagelijkse werkelijkheid te kijken. Ik kan het door u ingebrachte (zakelijke) onderwerp omzetten in een presentatie gedacht vanuit een kunsthistorisch perspectief, afgestemd op uw professionele omgeving en/of uw persoonlijkheid. Een lezing die toegespitst is op uw activiteiten, uw zakelijke beslommeringen en tegelijk totaal anders dan uw andere/gewoonlijke sprekers. Tijdens uw (internationale) congres, uw dagbijeenkomst, uw personeelsuitje, uw damesprogramma, uw bedrijfsjubileum, uw eigen feestje of uw eigen jubileum, tijdens museale rondleidingen of actuele tentoonstellingen.

WILT U MIJN HELE PROGRAMMA ZIEN?
Kijkt u dan onder het tabblad 'TITELS PRESENTATIES'

Info over mijn lezingen in het kader van 'Vlaardingen 1018-2018':
www.vlaardingen1018.nl/agenda

Info over de cursus 'KUNST KIJKEN EN ... MEER ZIEN' 2018-19?
Stuur een mailtje naar info@kunstEnkunde.nl

 

ART Nouveau en Art Deco, Parijs 1900-1939
Het zijn nog steeds bijzonder geliefde stijlen, art nouveau en art deco. Ze veroveren vanaf ca 1900 vanuit Parijs stormenderhand  ‘de rest van de wereld’.  De elegantie en asymmetrie van de sierlijke art nouveau (de natuur als uitgangspunt), de art deco met de geometrische vormen en rijke kleuren, de luxe en de decadentie,  de onstuimige wereld van de roaring twenties,  dat alles komt duidelijk aan de orde in deze lezing, met heel mooi beeldmateriaal en schitterende verhalen. Miljoenen mensen bezoeken groots opgezette wereldtentoonstellingen (Parijs, 1900 en 1925),  Sergej Djagilev veroorzaakt schandalen met zijn Ballets Russes, Picasso, Kees van Dongen, Modigliani en heel veel andere bekende kunstenaars leveren hun bijdrage aan de nieuwe eeuw, een nieuwe tijd waarin alles anders en beter zal worden. Totdat …

2018 is uitgeroepen tot het jaar van het Cultureel Erfgoed. We leren de geschiedenis beter kennen door naar erfgoed te kijken – beter nog: door ervan te genieten! Dat is niet zo moeilijk bij het
HET TAPIJT VAN BAYEUX, GEMAAKT IN 1066
Het tapijt van Bayeux (vernoemd naar het Normandische stadje Bayeux waar het tentoongesteld wordt) is een 70 meter lang borduurwerk dat de geschiedenis weergeeft van de verovering van Engeland in 1066. Een wandkleed dus van bijna 1000 jaar oud, dat vrijwel ongeschonden branden, vernielingen en godsdienstoorlogen doorstond! Het Tapijt verbeeldt de strijd tussen de Willem de Veroveraar (ca 1028-1087) en de Angelsaksische graaf Harold II (1020-1066). Toen Willem, hertog van Normandië, in september 1066 Het Kanaal overstak, had hij een invasiemacht van zeven­duizend man, drieduizend paarden en tonnen voorraad bij zich. Het was het einde van vele jaren bittere frustratie. Eindelijk zou hij gaan vechten voor wat hij als het zijne beschouwde: de Engelse kroon. En het lukt hem, Willem wordt na de slag bij Hastings in 1066 koning van Engeland. Hoe het ging, wat het kostte aan inzet, wapens, slachtoffers, moed, list en bedrog weten we door het Tapijt van Bayeux. Het tapijt vertelt over winnen en verliezen, wonen en varen, eten en drinken, kleding en gewoontes in een tijd waar wij niet zoveel weet van hebben. Kom kijken, leer en … geniet van dit mooie culturele erfgoed! Echt, je weet echt het meest als je bij de lezing bent geweest!

MATA HARI, EEN ‘GRANDE HORIZONTALE’ MET EEN PRIJSKAARTJE
In deze presentatie leef je mee met Margaretha Geertruida Zelle,een ‘femme fatale’, een dramatische verhaal van moed en glorie, verlies en verraad! Aan de hand van persoonlijke bezittingen, foto’s, plakboeken, brieven en militaire dossiers maak je kennis met deze vrouw die, geboren in Leeuwarden en door pech achtervolgd in Nederlands-Indië, als 29jarige successen beleefde in Parijs. Een dame met een prijskaartje! De kranten, en de heren, raken niet uitgeschreven over en uitgekeken op deze sensatie. Het succes van deze ‘grande horizontale’ duurt 10 jaar – maar dan eindigt haar leven voor een Frans vuurpeloton, verdacht van spionage.

Smakelijk (w)eten (of diner étudiant)
Het vereist een dubbele voorbereiding: een locatie waar gekookt/gecatered/gedineerd/gebrunched/ gelunched (high tea of huiskok mag ook ;-) kan worden en waarin een beamer plus scherm staan opgesteld en die verduisterbaar is. Maar als beide partijen doen waar ze goed in zijn (eten koken) en kunstpraatjes houden tussen de gangen door (ik) dan is het resultaat ook wel bijzonder en uitermate relaxed. Wijzer worden ter gelegenheid van uw jubileum, collegiale uitje, jaardag van de vrijwilligers, sportclub, huwelijksverjaardag – alle gelegenheden zijn het waard om smakelijk te (w)eten! En u bepaalt waar de kunstpraatjes over gaan, natuurlijk.

JAN STEEN VERTELT
Tot 13 mei exposeert het Mauritshuis in ‘Jan Steen vertelt’ 21 historiestukken van zijn hand. Een tentoonstelling niet over zijn slonzige doch zo gezellige huishoudens, maar over een kant die wij wat minder kennen: de ‘historiën’ met verhalen uit Bijbel, de vaderlandse geschiedenis of uit de klassieke oudheid. Deze stonden in de waardering van de 17e eeuwse beschouwer het hoogste aangeschreven, veel hoger dan de genrestukken, portretten of stillevens. De schilder moest niet alleen zijn bron goed kennen maar ook het hele verhaal op een toch nieuwe en andere manier vertellen dan zijn collega-schilders. En Steen is natuurlijk een verhaal apart! Volop lachen is tegen het Bijbelse decorum, maar er zijn veel amusante nevenscènes waarbij dat wel weer kan. De scheidslijn tussen zijn bekende genre-schilderijen en historie is flinterdun: veel verleidelijke vrouwen, personages in kleurrijke kostuums met prachtige stofuitdrukkingen, en allerlei voorwerpen die de voorstelling bommetjevol maken.  En ook de Steen die weer een Steen werd komt aan bod: ‘De bespotting van Simson’. Die hing op zaal als een Steen, ging als een Ignatius de Roore naar het depot (Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, Antwerpen) en is nu weer  zaal-waardig als echte Steen. Genieten hoor, van ‘Steen vertelt’, mooie verhalen, heel mooi beeldmateriaal en tegelijk uw bijbelkennis weer eens opgefrist ;-). 

2017: Mondri(a)n en het eeuwfeest van De Stijl -
Het Gemeentemuseum bezit de grootste collectie Mondriaans ter wereld. Mondriaan (1872-1944) kreeg zijn opleiding in een periode die, kunsthistorisch gezien, geïnspireerd en gedomineerd werd door de ‘Haagse school’ – traditionele landschappen en stillevens met een vrij somber kleurenpalet. In juni 1911 ziet hij voor het eerst de kubistische werken van Picasso en Braque. Zijn zoektocht naar het universele en het objectieve is ongelooflijk  interessant en in zijn schilderijen stap voor stap spectaculair te volgen. De oorlogsjaren 1914-1918 brengt hij noodgedwongen in Nederland door. Samen met Theo van Doesburg en o.a. Gerrit Rietveld (-stoel en Schröder Schräder huis) ontwikkelt hij ideeën over ‘de nieuwe beelding’ of het ‘neo-plasticisme’: De Stijl. Van 1940 tot aan zijn dood woont hij in New York – waar hij ook zijn laatste werk maakt, de intrigerende Victory Boogie Woogie.  Mondriaan – een interessante man, een interessante schilder, kom meer te weten over hem in deze interessante lezing-met-muziek! 

HELENE KRÖLLER-MŰLLER, HET MUSEUM, DE COLLECTIE, DE BEELDENTUIN
Het Kröller-Műller museum presenteert tot 02-04-2018 de tentoonstelling: ‘Helene Kröller-Műller en Bart van der Leck’, de schilder die met Mondriaan heeft gezorgd voor het inhoudelijk fundament van De Stijl..Helene Kröller-Műller was een intelligente, ambitieuze en energieke vrouw die aan het begin van de 20e eeuw een collectie moderne kunst samenbracht die in Nederland en ver daarbuiten geen gelijke kende. Haar echtgenoot, Anton Kröller, directeur van het omvangrijke en vertrouwenwekkende Muller & Co behoorde tot een van de rijkste Nederlanders van zijn tijd. Helene werkte nauw samen met gerenommeerde architecten als Ludwig Mies van der Rohe, H.P. Berlage en Henry van de Velde om haar levensdoel te verwezenlijken: het bouwen van een monument van cultuur dat zou toebehoren aan de Nederlandse bevolking. Maar in 1917 keerde het tij. Het Kröller-Műller Museum te Otterlo werd in 1938 geopend, ‘… uit verdriet geboren … ‘ volgens haarzelf. Helene Kröller-Műller, een karaktervolle en eigenzinnige perfectioniste die een bestaan vol geestelijke verdieping nastreefde en die de kunst beschouwde als middel daartoe.

DE RUSSISCHE AVANT GARDE AAN HET BEGIN VAN DE 20E EEUW
2017 Is ook voor de Russische geschiedenis en beeldende kunst een belangrijk jaar: 100 jaar geleden brak de Russische Revolutie uit. Het is over en uit met het de tsaar (Nicolaas II), de bolsjewieken nemen de macht over. Schilders (Wassily Kandinsky, Kazimir Malewich, Marc Chagall) maar ook dichters (Vladimir Majakowsky) filmers ( Eisenstein), alle disciplines  zetten zich vol overgave in om de marxistische/ leninistische heilstaat ook beeldend vorm te geven, culminerend in een weergaloze tentoonstelling in 1932: ’15 jaar kunstenaarschap in de Sovjet Republiek’. Daarna draait (inmiddels) Stalin de schroeven aan – het is over met de utopie, wat volgt is het socialistisch realisme. En weer later horen wij van de goelag. Deze context- lezing geeft  uitleg over tijd, leven en werk.

KUNST KIJKEN EN … MEER ZIEN
We gaan vanuit  verschillende gezichtspunten naar kunst kijken … en meer zien. Wat is eigenlijk het verschil daartussen? En hoe bepalen we eigenlijk ons esthetisch oordeel: het verschil tussen mooi en lelijk. In deze zin is ons dagelijks leven doordrongen van het soort vragen die in de kunstfilosofie (of esthetica) centraal staan. Is kunst een kwestie van nabootsing of een gevoelskwestie? Moet ze ons kippenvel geven, origineel zijn, of komt het vooral aan op vorm en techniek. We stellen ons deze vragen aan de hand van een aantal kantelpunten in de geschiedenis van de beeldende kunst, met als leidraad de vraag: waarom waren de veranderingen zo schokkend voor de eigentijdse beschouwer en wat schokt ons nog?

VIER GENERARTES TOOROP  
Zo vaak komt het niet voor in de kunstgeschiedenis, dat opeenvolgende generaties van een familie bijna allemaal voor de kunst kiezen. Het is ook niet makkelijk om van zo'n familie deel uit te maken: het gevaar is levensgroot dat jouw werk langs de meetlat van het werk van je voorgangers wordt gelegd.
Jan was de vader van Charley en de grootvader  van de kunstenaar Edgar en de cineast John Fernhout en overgrootvader van Rik Fernhout.

JAN TOOROP, 1858-1928
Jan Toorop was de grondlegger van de dynastie.  Geboren in het voormalig Nederlands-Indië wordt Den Haag zijn nieuwe woonplaats. Hij zal blijvende gefascineerd zijn door het oosterse. Aanvankelijk schilderde hij in impressionistische stijl, maar via het pointillisme ontwikkelde hij zich tot symbolistisch schilder (o.a. O Grave, Where is thy Victory, De Drie Bruiden, Fatalisme en De sfinx). Behalve als symbolist ontwikkelt Toorop zich ook als de maker van grafisch werk met een totaal ander karakter: een stijl die neigt naar de Art Nouveau of Jugendstil  (affiche voor de Delfse slaolie, in de volksmond 'de slaoliestijl'). Zijn onderhoudende en beminnelijke aard bezorgde hem gemakkelijk vrienden – hij was thuis in de wereld van de internationale avant garde, waardoor hij zich ook graag liet inspireren.  Hij was een begaafd portrettekenaar en ontwierp keramiek, reclame-affiches en boekbanden. In de laatste twintig jaar van zijn leven was hij sterk rooms-katholiek geïnspireerd.

CHARLY TOOROP - DE WIL IS ALLES
Charley groeide op in een welvarend en buitengewoon artistiek milieu. Toen zij, na een aanvankelijke viool- en zangstudie, zich op het schilderen toelegde hielp haar vader haar met haar eerste exposities, introduceerde haar bij zijn artistieke vrienden en zou haar bovendien altijd financieel blijven steunen. Charley was een intens, nogal onbesuisd levende vrouw met kortstondige liefdes maar duurzame vriendschappen; het schilderen was haar ‘ideale minnaar’.  In navolging van Van Gogh was ze een tijd in de Borinage geweest en had ze periodes in Frankrijk, Zeeland, Bergen, Utrecht, Rotterdam en Amsterdam doorgebracht en gewerkt, voordat ze in 1931/31 settelde in Bergen (huis De Vlerken). Ze voelde een sterke artistieke verwantschap met o.a. Mondriaan en Bart van der Leck.  In 1929 merkte een criticus op;  ‘… de meest kenmerkende eigenschap van de kunst dezer vrouw is , dat zij wars is van alles dat naar coquetterie zweemt …’. Abstract werk heeft zij nooit gemaakt,  ‘…want een puur abstract schilderij maken voerde niet tot waar het om ging, een 'bezield zien …'.  .

De A van Appel van CoBrA: 1948-1951
Vraag een willekeurige Nederlander naar een bekende Nederlandse schilder en hij noemt waarschijnlijk Karel Appel (1921-2006). Appel was een van de oprichters van CoBrA, een artistieke stootgroep op weg naar een betere wereld. Copenhague, Bruxelles et Amsterdam, want Frans was de voertaal van de beweging van ‘knoeiers, kladders, verlakkers‘ (aldus de vaderlandse pers). Cobra betekende in de jaren vijftig de echte doorbraak van de moderne kunst in ons land. Schilderkunst en dichtkunst – want ook de dichters gaan Experimenteel.  De lezing behandelt het uitbundige leven en werk van Karel Appel vanuit de na-oorlogse context, het jongensboek-achtige begin van CoBrA en schenkt ook goede aandacht aan de Outsider-Art:  het teruggrijpen op de kindertekening – een fascinatie van niet alleen de CoBra-leden. 

Hoogtepunten uit de Zijderoute (Iran, Syrie, Uzbekistan en China)
Ik heb de afgelopen jaren deze route bereisd, neen, niet meer op een kameel maar met moderner vervoermiddelen, op zoek naar wat er nog resteert van dit verleden.   Het leverde prachtig fotomateriaal op van wonderschone (maar wel vaak ruïneuze) monumenten, bijzondere culturele en ongekende religieuze uitingen. Boeiende verhalen, samengevat in 1 lezing van 2 uur, onderbroken door een pauze. Daarin kan uiteraard niet alles aan de orde komen, u krijgt de hoogtepunten te zien en te horen.

U bent het alweer een beetje vergeten: wat is nu ook alweer genreschilderkunst?

Presentatie: Het leven, de liefde, de lusten en de lasten
De genreschilderkunst lijkt een voorstelling te geven van de zichtbare werkelijkheid en wordt daarom ook wel ‘realistisch’ genoemd. Zijn de afgebeelde taferelen immers niet gegrepen uit het leven van alledag, zijn het geen ‘natuyrlicke na-bootsinge’? Maar heel vaak is er sprake van ‘schijn-realisme’. De schilderkunst diende, naast kijkgenot, ook om het publiek (van succesvolle winkeliers en ambachtslieden tot rijke kooplieden en de regenten-elite) te bevestigen in hun opvattingen over de maatschappij. Deze goede burgers voelden zich moreel superieur als (toch met enige afgunst …) gekeken werd naar het vaak lustige tafereel op het schilderij. We gaan het uitgebreid hebben over het iconografische interpreteren, zodat u in het vervolg beter kunt genieten van deze schilderkunstige verhalen over het leven, de liefde, de lusten en de lasten!

WILT U MIJN HELE LEZINGEN-PROGRAMMA ZIEN?
KIJKT U DAN ONDER HET TABJE 'TITELS PRESENTATIES'

Kunsthistorisch bureau Kunst en Kunde is in 2000 opgericht door drs. Willy Atema, cultuurhistorica. Sindsdien werden een ruim aantal presentaties, lezingen, rondleidingen, workshops, quizes, (of wat de klant verder maar wilde op het gebied van kunst en cultuur) verzorgd voor verschillende bedrijven, groepen, universiteiten, en plaatselijke overheid. De presentaties vonden o.a. plaats tijdens (internationale) congressen, ter gelegenheid van jubilea, bedrijfsuitjes of in een museale omgeving. Ze worden op maat gemaakt, humorvol gepresenteerd en nadrukkelijk afgestemd op uw professionele omgeving en/of persoonlijkheid. Met uw specifieke wensen wordt natuurlijk graag rekening gehouden.

Kunst en Kunde heeft als motto:
'De kunsthistorie is er niet om uw opvattingen over kunst te bevestigen,
maar om uw opvattingen en visie op de visuele wereld te verruimen'.